Canarias tinguida de negro

Un pesqueiro de bandeira rusa, quedou afundido na costa do Océano Atlántico, a uns 2400 metros de profundidade e a unhas 15 millas ao sur da punta de Maspaloma e segundo informou o Ministerio de Fomento a mancha situábase a 176 km da costa. O pesqueiro ten 12o m de eslora e tiña almacenadas, nos seus tanques, 1409 toneladas de fuel, 30 de gasóleo e 65 de lubricante.
O sábado 11 de abril producíase un incendio no pesqueiro Oleg Naydenov  no porto da Luz e das Palmas, e o luns decidiron trasladalo mar adentro debido a que non foron capaces a extinguir o lume. Este incidente foi comparado co caso do Prestige, pero neste caso a cantidade de fuel trasladada é menor, pero o lugar a onde se levou o pesqueiro está protexida baixo a figura de Lugar de Interes Comunitario.

O dano ecolóxico que pode chegar a causar a vertedura de fuel pode ser grandioso, aínda que se estea alonxando da costa canaria, estase a dirixir a unha zona de correntes oceánicas, e debido a isto pode chegar a acadar as costas de Cabo Verde. Natacha Aguilar de Soto, investigadora de Cetáceos e Bioacústica da Universidade de La Laguna, recorda que na zona afectada, hai contabilizadas 30 especies de cetáceos, 5 de tartarugas mariñas e 50 de tiburóns.

 

Tamén se pode xerar un dano económico, xa que ao verterse o fuel, tamén afecta aos peixes e polo tanto aos barcos pesqueiros que traballan nesas zonas que se viron afectadas pola vertedura e, polo tanto, moitos dos mariñeiros e pescadores que traballan nestas costas veríanse gravemente afectadas.

Autora: Alicia Feijoo

Publicado en Catastrofes naturais, Contaminación | Etiquetado , , , | 21 Comentarios

Adicción aos pesticidas

As abellas e outros insectos son responsables dunha tarefa valorada en 153.000 millóns de euros anuais en todo o mundo; a polinización.

Dende hai anos, ás poboacións destes polinizadores está sufrindo un gran declive debido a un conxunto de causas como os pesticidas, composto que afecta gravemente ao desenvolvemento e crecemento das colonias destes insectos. De feito a Unión Europea cifra este descenso nun 20% de media anual. O problema levou as autoridades a aprobar en 2013 unha moratoria de dous anos no uso dun tipo de pesticidas chamados neonicotinoides, o que xerou un intenso debate entre agricultores, fabricantes de químicos, ecoloxistas e científicos.

Dúas potentes investigacións publicadas na revista Nature revelan que os polinizadores séntense atraídos polo pole que contén estes produtos químicos coma se dunha droga se tratase.Pero unha das investigacións realizada na Universidade de Newcastle demostra todo o contrario, as abellas séntense atraídas polo néctar que contén pesticidas neonicotinoides, a pesar de que non son capaces de notalo ao gusto.

Os científicos non agardaban uns resultados como estes e confesan que quedaron en shock. O experimento en principio era sinxelo. Os investigadores puxeron unhas pequenas caixas con dúas solucións de glicosa , unha cunha dose moi baixa de pesticida e outra sen ela. “Agardábamos que se as abellas eran capaces de detectar o neonicotinoide, non o tomarían. E que se non podían detectalo, beberían de igual forma de ambas as dúas solucións. Pero elixiron beber só o líquido con pesticida“.

As abellas non poden saborear estes pesticidas, así que non están preparadas para evitalos, pero o motivo de que beban só o líquido con pesticida é que as abellas teñen receptores sensibles a eses compostos nas áreas cerebrais responsables dos recordos agradables. Polo que a pesar de que lles sexa malo, volverán a tomalo.


Autora: Rocío Vázquez

Publicado en Bodiversidade, Contaminación, Xestión sustentable da Terra | Etiquetado , , , | 59 Comentarios

Volve o lince

O lince eurasiático, parente maior do lince ibérico, volverá moi posiblemente a campar ás súas anchas polas illas británicas 1.300 anos despois da súa extinción.

O Lynx UK Trust planea a solta de 12 ou 18 linces en tres terreos privados repartidos pola xeografía británica: nalgúns pobos ao nordés e noroeste de Inglaterra, outros en pobos de Escocia. Se se logran a tempo os permisos das dúas institucións responsables, a reintrodución sería posible antes de finais de ano.

Os lugares elixidos teñen unha notable sobrepoboación de cervos que é moi difícil manter baixo control pola falta de depredadores, polo que a integración destes animais axudaría a ter a población baixo control. Os felinos que tamén se alimentan de lebres, coellos, roedores e paxaros levarían na fase inicial un GPS, e moveríanse por zonas boscosas, despoboadas e lonxe das granxas.

O programa piloto completaríase en tres ou cinco anos. Se os linces demostran a súa capacidade de adaptación ao hábitat, e se logran reproducir, o proxecto podería estenderse a outras zonas.

O lince en Europa demostrou ser absolutamente inofensivo para os humanos e supuxo unha escasa ameaza para o gando. Ademais, os beneficios para a ecoloxía e para as economías locais vanse facer notar. A campiña inglesa está morta, e o lince pode devolverlle a vida e restablecer o equilibrio natural.

A volta do lince, tamen axudaría a reducir o número desmesurado de baias e setas, podería manter a raia as poboacións de raposos e tería tamén un efecto beneficio sobre a rexeneración dos bosques. Polo que esta proposta ten una moi boa visión por parte dos cidadáns, case ninguén pon peros, unicamente os granxeiros, que temen os ataques do lince aos rabaños de ovellas, sobre todo en verán.. Os felinos poderían tamén poñer o perigo a outras especies  como as pitas do monte, das que quedan apenas 1.300 exemplares.


Autor: Jonathan Salgueiro

Publicado en Bodiversidade, Evolución, Xestión sustentable da Terra | Etiquetado , , , , | 42 Comentarios

Fin da misión

A  sonda Messenger estrelouse contra a superficie do planeta máis próximo ao Sol. Aínda que o pareza, non estamos a falar dun accidente, senón dunha manobra totalmente pensada que puxo fin aos catro anos de misión da sonda en Mercurio.  Alí, descubriu un mundo que os científicos da NASA describen como fantástico. “A pesar de que Mercurio é un dos planetas veciños da Terra, sabíase pouco del” recorda Sean Solomon (investigador principal da misión).

Nestes catro anos de investigación por parte de Messenger, descubríronse cousas como por exemplo que a superficie de Mercurio fora modelada pola actividade volcánica, así como que ten auga xeada en cráteres cerca dos polos e que está constituído por unha superficie pobre en ferro pero rica en xofre e sodio.

Xusto antes da súa morte programada, a nave  desprazábase a unha velocidade de case 4 Km/s e  no momento do impacto, a sonda (de 531 kg), liberou tanta enerxía como a dunha tonelada de TNT, o que deu lugar a un cráter que se estima que ten 16 m de diámetro, segundo calculou un investigador da Universidade de Michigan.

En canto á historia de Messenger, podemos dicir que despegou en agosto do 2004 desde Cabo Cañaveral, chegando sete anos despois a Mercurio logo de percorrer unha totalidade de 7.900 Km a través do Sistema Solar. Inicialmente a sonda estaba pensada para traballar durante un ano en Mercurio recollendo datos que lles permitiran a investigadores da NASA responder a varias cuestións, pero debido ao seu bo estado despois deste tempo, decidiuse prolongar a misión por tres anos máis.

Hai que dicir que Messenger non é a primeira nave que visita ó veciño do Sol, senón que Mariner 1 xa sobrevoara este planeta en 3 ocasións achegando os datos necesarios para coñecer este mundo.

En Messenger, os enxeñeiros  estableceron unha serie de melloras tecnolóxicas  desenvolvidas durante 30 anos e que consisten en novos materiais que protexen os delicados instrumentos da nave. Cabe destacar que tamén foron capaces de deseñar unha traxectoria que permite que unha nave como Messenger poida chegar ata Mercurio.

Con todo isto, a NASA cre que a misión foi moi exitosa tanto desde o punto de vista tecnolóxico como científico e pensa que os 446 millóns de dólares que custou a misión foron ben empregados. “ O único que lamentamos é non ter suficiente combustible como para operar por outros dez anos “ opina Andy Calloway, xefe de operacións de Messenger.

Cantas máis respostas temos, máis preguntas novas  surxen”  apunta Solomon, que cre que hai razóns suficientes como para volver a Mercurio. Recordan tamén que, a pesar de que a Sonda xa non existe, quedan unha gran cantidade de datos para analizar e poder reconfigurar así a idea que temos deste planeta.


Autor: Martín Baúlde Trigo

Publicado en Investigación espacial, Universo | Etiquetado , , , , | 49 Comentarios

Chao medo, ola ETS

Nos noventa, o uso do condón era case un acto reflexo nas relacións sexuais. Hoxe, ese medo desapareceu. Iso, xunto ao aumento de parellas sexuais e ao descoñecemento das formas de contaxio dalgunhas enfermidades, provocou que as enfermidades de transmisión sexual (ETS) estean nun gran aumento.

Sífilis, gonorrea, papiloma, clamidia, VIH … todas aumentaron. En 2009, identificáronse 339 casos de sífilis só en Madrid. En 2010, xa eran 648. En 2013 foron notificados 3.120 casos en toda España. Dacordo co boletín epidemiolóxico de agosto do ano pasado, habería 1.514 casos de sífilis e 1.382 de gonorrea. A tendencia, en xeral, é de aumento e chama moito a atención  a sífilis, que era unha enfermidade case desaparecida e que volveu con forza.

Houbo sífilis antes da aparición da penicilina e despois baixou. Aumentou tamén coa aparición do VIH. Despois, nos anos noventa é cando menos transmisión destas enfermidades houbo, salvo o papiloma, polo medo á sida. A principios do 2000 volve aparecer a sífilis, coa perda do medo ao VIH. Agora estamos a asistir a un aumento grande das ETS, sobre todo no caso de relacións sexuais entre homes, engade o médico. Os incrementos estanse a dar en dous grupos: homosexuais e adolescentes de entre 15 e 25 anos. Aínda que o VIH tamén aumentou, fano moito máis a gonorrea, o herpes xenital e a sífilis. Mesmo se están a dar brotes de enfermidades que non se vían, como o linfogranuloma venéreo.

Máis que grupos de risco hai que falar de condutas de risco. Os aumentos están a ter lugar porque non se utiliza o preservativo. Ademais, hai moita xente que cre que non poden contaxiarse dunha ETS por practicar sexo oral. Cando o certo é que contáxianse todas, e máis dificil, pero si posible. Por exemplo, aumentaron os casos de sífilis oral.

Outro dato significativo é que en España vendéronse máis de 104 millóns de unidades de preservativos en 2013, mentres que en 2014 as vendas foron de máis de 102 millóns unicamente.

Polo que en conclusión quizais non estaría de máis recuperar aquela famosa campaña de “pontelo, ponselo”, facendo fincapé en que a relación vaxinal ou a anal non son as únicas coas que podemos contaxiarnos dunha ETS.


Autora : Nerea Betanzos

Publicado en Medicina, Saúde | Etiquetado , , , , , | 48 Comentarios

Lixo: un problema tamén no espazo

Dende sempre o ser humano tentou coñecer todo aquilo que o rodeaba, así xurdiron grandes interrogantes como os límites do Universo ou a existencia de vida noutros planetas. O afán do home de darlle resposta a estas preguntas supuxo o nacemento dunha investigación espacial, que trouxo consigo a produción de aparellos para o seu desenvolvemento como, por exemplo, as naves espaciais. Estas son as primeiras que se nos veñen á cabeza, pero existen outros moitos aparellos situados en órbita ao redor do noso planeta, estou a falar dos satélites artificiais. Existen diversos tipos como, satélites de telecomunicación, satélites GPS, etc… Pero todos comparten o mesmo problema, que é que a maioría ao longo da historia foron sustituídos por versións melloradas e agora atópanse en desuso. Isto é máis os restos de cohetes, partículas de polvo, pintura, etc, é o que se coñece como lixo espacial.

Actualmente o espacio pode definirse como un auténtico vertedoiro, xa que se calcula que existen aproximadamente un total de 700.000 obxectos que orbitan a velocidades incríbles chegando aos 28.ooo km/h. Isto agravarase por mor do síndrome de Kessler.

Estes obxectos supoñen unha verdadeira ameaza para satélites en activo e naves orbitais, xa que o seu impacto produciría graves danos. Este é o argumento dunha coñecida película, Gravity, onde a destrución dun satélite ruso supón a posta en perigo das vidas de dous astronautas.


Fronte a este problema a Axencia Espacial Europea (ESA) propón unha solución bastante modesta tecnolóxicamente, utilizada pola humanidade dende hai miles de anos; estamos a falar dunha rede de pesca para capturar satélites en desuso. Estas redes irían dobradas dentro de caixas de papel con pequenos pesos para axudar á captura do satélite.

Este proxecto xa foi posto a proba con éxito coa axuda dun Falcon 20, que permanece 20 segundos en caída libre para cancelar os efectos da aceleración, e espérase que se poida realizar no 2021.

Autora: Alba María Aller Casal

Publicado en Contaminación, Investigación espacial, Novas tecnoloxías, Universo | Etiquetado , , , | 32 Comentarios

Freando o inevitable

A temperatura media en España podería aumentar ata en 5ºC para o ano 2050 ao ritmo actual de emisións de gases de efecto invernadoiro, segundo o informe Cambio Climático en Europa 1950-2050: percepción e impactos, elaborado polo climatólogo e membro do Panel Intergobernamental para o Cambio Climático de Nacións Unidas, Jonathan Gómez Cantero, e presentadas polo partido político Equo.
O voceiro da formación no Parlamento Europeo, Florent Marcellesi, asegurou que a Unión Europea perdeu o liderado na loita contra o quentamento global ao aprobar uns obxectivos que non resultan suficientes para reter o aumento global da temperatura media en 2ºC, tal e como recomendan os científicos. “Véndennos que no cumio de París deste ano se asinará un acordo histórico e o que será histórico serán as emisións no ano 2020, 2025 e 2030, estamos a ir polo peor escenario previsto polos científicos”, dixo Marcellesi.

Segundo o informe asinado por Cantero, o incremento das temperaturas causado polo cambio climático fará que se perdan algúns dos cultivos máis representativos da agricultura española como as oliveiras en Andalucía, os viñedos en La Rioja ou os cítricos en Valencia.

 

 

A formación política non quixo centrar o discurso nos aspectos negativos, senón en propostas concretas para afrontalo e nas oportunidades económicas que brindarían. “O cambio de modelo enerxético é unha necesidade e pode ser moi favorable dende o punto de vista social e de xeración de emprego”, dixo Juantxo López de Uralde, de Equo

Eses aumentos de temperatura xerarán veráns máis longos e invernos máis cálidos nos que a cantidade de nevadas podería reducirse á metade respecto ás cifras actuais. Gómez Cantero explicou que este é un traballo divulgativo co que se pretende transmitir á poboación o reto mundial de loitar contra o cambio climático porque “non loitar contra o quentamento global sae cinco veces máis caro ca tomar medidas para frealo”.

O climatólogo resumiu algunhas das consecuencias directas que tería un incremento de temperaturas en España: cambios na migración das aves debido a uns invernos máis cálidos, perda de cultivos que se secan, incremento dos desastres naturais ou aparición de especies invasoras máis habituais de climas tropicais, entre outras. “Está constatado que a onda de calor que afectou a Francia no verán de 2003 e que matou miles de persoas estivo xerada polos efectos do cambio climático”, dixo Gómez Cantero.

 

 

Segundo Marcellesi, o informe ten que servir para forzar á clase política e que adopte compromisos concretos para “transformar o modelo produtivo cara a un sistema sostible é a única solución para frear o cambio climático”.


Autor: Iván Portas Rivas

Publicado en Cambio Climático, Catastrofes naturais | Etiquetado , | 49 Comentarios

Volcán Calbuco

Unha inesperada e sorprendente erupción tivo, o mércores 22, o volcán Calbuco, a uns 1000 Km ao sur de Santiago de Chile, o que obrigou as autoridades a ordenar a evacuación preventiva de máis de 4.000 persoas que viven nun radio de 20 Km. Despois dunha serie de tremores, a primeira explosión produciuse ás 17:50 hora local e provocou unha columna de fume duns 17 quilómetros de alto, cunha forma similar a un fungo atómico. O Goberno decretou a alerta vermella total, que significa que o proceso eruptivo en curso implica unha “alta ameaza para a poboación”.

A madrugada do xoves 23 producíuse un segundo estalido.  Aínda que o volcán non desprendeu lava, pequenas localidades dos arredores sofren unha chuvia de cinzas e unha mala calidade do aire. Enseada, un pobo próximo ao Calbuco, ten aproximadamente corenta centímetros de material piroclástico, unha densa capa de pedras e area que mesmo destruíron algúns teitos das casas. A nube de fume mesmo chegou a cidades como Temuco, a capital rexional situada a 355 Km da zona de explosión.

 

O Calbuco, é un dos tres volcáns máis perigosos dos 90 activos que ten Chile, permanecera 43 anos inactivo. A súa última erupción rexistrouse en 1972, aínda que foi de baixa intensidade. A rexión onde se acha é coñecida por ser un dos principais focos turísticos nacionais, visitado por chilenos e estranxeiros xustamente por estar rodeado de montañas e lagos.


 Autor: Iván Lois

Publicado en Catastrofes naturais, Contaminación, Tectónica de Placas | Etiquetado , , | 38 Comentarios

Robot explorando nas Canarias

Catro días despois do afundimento do pesqueiro con bandeira rusa Oleg Naydenov (levaba consigo 1400 toneladas de fuel) a unha profundiade de 2400 metros, e a unhas 15 millas (24 kilómetros) ao sur de punta de Maspalomas, este segue soltando fuel nunha grande mancha contaminante que viaxaba en dirección suroeste, empuxada polo vento e as correntes mariñas. O martes estaba previsto que un robot tipo ROV (submariño non tripulado) realice unha exploración do buque afundido segundo informaba o Ministerio de Fomento

Un secretario do Estado de Infraestructuras, Julio Gómez-Pomar, aunciou este sábado no porto das Palmas unha reunión do comité de coordinación e na reunión asegurou que o estado do mar segue sen permitir que comence a recollida do vertido.O goberno español contratou un robot submariño á compañía noruega Otech Marine Services. Este robot non ten custo fixo, variará segundo a súa utilización.

O Instituto Español de Oceanografía (IEO) dispón dun ROV capaz de operar a más 2000 metros de profundidade. Fomento decantouse polo robot noruego porque considera que nin o robot do Instituto Español de Oceanografía nin outro de Salvamento Marítimo son adecuados a 2400 metros de profundidade e incluso en absoluta escuridade.

Gómez-Pomar xustificou as decisións tomadas porque a principal preocupación foi protexer as vidas humanas e deseguido salvaguardar a infraestructura portuaria e outros buques, e por último o tema de preocupación era a contaminación mariña.

Un avión de Salvamento Marítimo volveu a sobrevoar este sábado a zona contaminada e informou que o punto de maior densidade de hidrocarburos atopábase a uns 70 kilómetros da costa canaria. A mancha ten unha extensión de máis de 30 kilómetros.

Estaba previsto que chegaría de noite á zona el buque anticontaminación Luz de Mar, enviado desde Cádiz. O presidente da Sociedade de Estudos de Cetáceos de Canarias e o científico Vidal Martín advirten que aparte de levar buques para a recollida de fuel, debería haber na zona, barcos preparados para recuperar as aves que puideron verse afectadas pola contaminación.


Autor: Emilio Lumbres

Publicado en Bodiversidade, Contaminación, Residuos | Etiquetado , , , , | 19 Comentarios

Invasión vexetal

As invasións vexetais constitúen a segunda ameaza á biodiversidade e a primeira en illas ou espazos illados. O asentamento dunha planta estranxeira nun territorio onde as condicións de hábitat son semellantes ao seu lugar de orixe, fai que esta xermine, sobreviva, medre e se reproduza. Deste xeito crea novas poboacións auto-sustentables que se expanden de maneira rápida e que representan unha seria ameaza para as especies autóctonas.  Tales especies introducidas, ou exóticas, son referidas como especies exóticas invasoras (EEI).

O Carpobrotus edulis, coñecida comunmente como unlla de gato, é un exemplo de EEI facilmente recoñecible. É de folla perenne e cor verde (ás veces púrpura nos extremos),  de porte rastreiro, suculenta e con talos de ata 2 m. As súas flores son moi chamativas, de entre 4 e 6 cm. de diámetro, numerosos pétalos de cor púrpura ou marelo e filamento dos estames sempre amarelos. Encóntrase presente en dunas, rochedos lindantes co mar e marismas, é dicir, na costa galega, onde está acabando coas comunidades vexetais autóctonas.

Tras os fatídicos intentos para desfacerse desta planta, o departamento de Bioloxía Celular e Ecoloxía da Universidade de Santiago de Compostela , coa colaboración da Universidade de Vigo desenvolveu un proxecto no que se marcaron varios obxectivos. O máis inmediato é analizar a incidencia do cambio climático nesta especie co fin de avaliar se o aumento da temperatura e a carencia de auga van a favorecer ou non á extensión da planta.

Tamén  intentan coñecer cómo modifica as condicións do solo e se emite sustancias que impidan o crecemento da flora autóctona ao seu redor.

Para eliminar definitivamente esta planta, o proxecto posto en marcha tamén intenta buscar un insecto que devore ao Carpobrotus, e un posible candidato é o Pulvinariella mesembryanthemi, unha especie que actúa como depredador e que a acabaría destruíndo.

Autora: Laura Chaves Falcón

 

Publicado en Bodiversidade, Cambio Climático | Etiquetado , , , | 46 Comentarios